Στις 8 Μαρτίου 1997, στις κατατακτήριες του Grand Prix Αυστραλίας, ο Jacques Villeneuve έκανε τον γύρο του Albert Park σε 1:29.369. Ο Heinz-Harald Frentzen, με την άλλη Williams, χρειάστηκε 1:31.123, και ο Michael Schumacher ήταν ακόμα πιο πίσω, στο 1:31.472. Ο Villeneuve είχε αφήσει τον ομόσταβλό του 1,754 δευτερόλεπτα πίσω και τον Schumacher πάνω από δύο, σε μια εποχή που οι διαφορές μετριούνταν ήδη σε δέκατα. Την επόμενη μέρα η Williams έφυγε από τη Μελβούρνη χωρίς βαθμό. Ο Eddie Irvine έβγαλε εκτός τον Villeneuve στην πρώτη στροφή, και ο Frentzen, που είχε ήδη χάσει χρόνο σε ένα pit stop, εγκατέλειψε τρεις γύρους πριν από το τέλος, όταν τον πρόδωσαν τα φρένα.
Επτάμισι μήνες αργότερα, στην εκκίνηση του τελευταίου αγώνα στο Jerez, ο Villeneuve ήταν έναν βαθμό πίσω από τον Schumacher. Στο μεταξύ είχε κερδίσει επτά Grand Prix και είχε πάρει δέκα pole positions. Η Williams είχε συνολικά έντεκα pole, οκτώ νίκες και, στο τέλος, 123 βαθμούς έναντι 102 της Ferrari στους Κατασκευαστές. Ο ίδιος ο Villeneuve θυμόταν χρόνια μετά ότι στη Μελβούρνη ήταν δύο δευτερόλεπτα πιο γρήγοροι από όλους, και ότι στο Jerez ένιωθαν πια το αουτσάιντερ. Το FW19 ήταν εξαιρετικό αυτοκίνητο, η ταχύτητά του όμως δεν γινόταν βαθμοί με την ίδια συνέπεια. Οι εγκαταλείψεις, τα ελαστικά, οι λάθος επιλογές όταν άλλαζε ο καιρός και η άνοδος της Ferrari έφεραν μια χρονιά που έμοιαζε εύκολη στο όριο να χαθεί.
Μια εξέλιξη με καινούργια καρδιά
Η Williams παρουσίασε το FW19 στις 31 Ιανουαρίου 1997, στο παλιό της εργοστάσιο στο Didcot, έχοντας πάρει και τους δύο τίτλους της προηγούμενης χρονιάς με το FW18. Ο Damon Hill είχε φύγει, παρότι ήταν ο πρωταθλητής, και στη θέση του είχε έρθει ο Frentzen. Στο τεχνικό τμήμα τα πράγματα ήταν πιο μπερδεμένα. Ο Adrian Newey είχε ξεκινήσει τον σχεδιασμό τον Ιούνιο του 1996, αλλά σταμάτησε να δουλεύει στο αυτοκίνητο τον Νοέμβριο, μέσα στη ρήξη που θα τον έστελνε στη McLaren. Ως τότε η βασική ιδέα είχε σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί. Τη συνέχεια την ανέλαβαν ο Geoff Willis στην αεροδυναμική και ο Gavin Fisher στη σχεδίαση, με τον Patrick Head από πάνω τους. Το FW19 είναι το τελευταίο αυτοκίνητο της Williams που κουβαλάει τη σκέψη του Newey, τελειωμένο από μια ομάδα που ήξερε πολύ καλά τη δουλειά της.
Η προετοιμασία είχε και ένα ασυνήθιστο εμπόδιο. Τον Απρίλιο του 1996 η Williams έκοψε την αεροσήραγγά της, 165 τόνους, σε τρία κομμάτια και τη μετέφερε από το Didcot στις νέες εγκαταστάσεις του Grove. Η επανασυναρμολόγηση άργησε, και οι αεροδυναμιστές ξαναμπήκαν μέσα στις αρχές Αυγούστου. Ο Head το παραδέχτηκε στην παρουσίαση του FW19 και εξήγησε γιατί δεν υπήρχε λόγος να πετάξουν μια οικογένεια αυτοκινήτων που κέρδιζε, τα FW17 και FW18. Το καινούργιο αυτοκίνητο, πάντως, κάθε άλλο παρά ίδιο ήταν μηχανικά. Η Renault είχε σχεδιάσει για την τελευταία της εργοστασιακή χρονιά έναν ολοκαίνουργιο V10, τον RS9, και η Williams ξανασχεδίασε γύρω του σχεδόν όλο το πίσω μέρος.
Η γωνία ανάμεσα στις δύο σειρές κυλίνδρων άνοιξε από τις 67 στις 71 μοίρες. Σύμφωνα με την τεχνική παρουσίαση της εποχής, ο RS9 ήταν 11 κιλά ελαφρύτερος από τον RS8 και 27 χιλιοστά χαμηλότερος, με το κέντρο βάρους του 14 χιλιοστά πιο κάτω. Τα νούμερα μοιάζουν μικρά, αλλά δεν αφορούν μόνο τον κινητήρα. Με χαμηλότερο κέντρο βάρους μεταφέρεται λιγότερο φορτίο από τροχό σε τροχό όταν το αυτοκίνητο στρίβει, φρενάρει ή επιταχύνει. Και επειδή η πρόσφυση ενός ελαστικού δεν ανεβαίνει ανάλογα με το φορτίο του, όσο λιγότερο φορτώνεται ο εξωτερικός τροχός, τόσο περισσότερη πρόσφυση έχει συνολικά το αυτοκίνητο.
Μαζί ήρθε και ένα πιο συμπαγές εγκάρσιο ημιαυτόματο κιβώτιο έξι σχέσεων. Με τον κινητήρα πιο χαμηλά και τη μετάδοση πιο μαζεμένη, το πίσω αμάξωμα έγινε πιο στενό και πιο ομαλό, «με λιγότερα εξογκώματα», όπως το είπε ο Head, και ο αέρας έφτανε πιο καθαρός στην πίσω πτέρυγα. Η ομάδα μπορούσε έτσι να ψάξει αεροδυναμικό φορτίο χωρίς να πληρώνει το ίδιο σε αντίσταση, και ο ελαφρύτερος κινητήρας άφηνε περισσότερο περιθώριο στην κατανομή του βάρους. Τον χειμώνα, μάλιστα, ο RS9 και το νέο κιβώτιο είχαν ήδη κάνει εκατοντάδες χιλιόμετρα πάνω σε ένα μεταβατικό FW18B. Όταν εμφανίστηκε το FW19, το ρίσκο της καινούργιας μηχανικής διάταξης είχε σε μεγάλο βαθμό φύγει από τη μέση.
Στην αεροδυναμική, το αυτοκίνητο κρατούσε τη βάση των προκατόχων του, και αυτή η βάση είχε ένα κρυφό χαρτί. Από το FW17B, στα τέλη του 1995, η Williams εκμεταλλευόταν ένα παραθυράκι στους κανονισμούς για το δάπεδο: ο diffuser περνούσε πάνω από το plank, τη σανίδα κάτω από το πάτωμα, και αποκτούσε πολύ μεγαλύτερη επιφάνεια εξόδου. Όπως γράφει ο Mark Hughes στο Motor Sport, ούτε η Ferrari ούτε κανείς άλλος το είχε προσέξει όταν σχεδίαζε τα αυτοκίνητα του 1996. Όσο καλύτερα επιταχύνεται και εκτονώνεται ο αέρας κάτω από το δάπεδο, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η διαφορά πίεσης που κολλάει το αυτοκίνητο στην άσφαλτο. Και αυτό το φορτίο έρχεται με πολύ μικρότερο κόστος σε αντίσταση απ' ό,τι μια πιο όρθια πτέρυγα.
Υπήρχε και μια απώλεια. Οι κανονισμοί του 1997 περιόρισαν τα μικρά πτερύγια γύρω από την πίσω πτέρυγα, και το FW19 έχασε ένα κομμάτι από την απόδοση του FW18. Ο Head εξηγούσε ότι εκείνα τα πτερύγια ήταν εξαιρετικά αποδοτικά, χάρη στον τρόπο που οι στρόβιλοί τους δούλευαν μαζί με την πίσω πτέρυγα. Η ομάδα προσπάθησε να πάρει πίσω το χαμένο φορτίο με δουλειά στη λεπτομέρεια. Ένα από τα αποτελέσματα ήταν η ψηλότερη εισαγωγή αέρα πάνω από το κεφάλι του οδηγού, με το χαρακτηριστικό κενό ανάμεσα στο προσκέφαλο και το στόμιο. Η αναταραχή από το κράνος χαλούσε τον αέρα που έφτανε στον κινητήρα, άρα και την ισχύ του. Η αναδρομή της Formula 1 στα αυτοκίνητα του Newey λέει ότι η ιδέα τού ήρθε στις διακοπές, κοιτάζοντας την εισαγωγή αέρα στον κινητήρα ενός ελικοφόρου αεροπλάνου.
Το FW19 δεν θα το έλεγα επαναστατικό, όπως κάποια από τα προηγούμενα πρωταθληματικά αυτοκίνητα της Williams. Το πλεονέκτημά του ήταν μια ιδέα που είχε ωριμάσει και που οι αντίπαλοι δεν είχαν ακόμα αντιγράψει ολόκληρη, μαζί με έναν κινητήρα που άφηνε τα πάντα να μπουν πιο χαμηλά και πιο μαζεμένα.
Έντεκα pole και ένας τίτλος που ξέφευγε
Η Μελβούρνη είχε δείξει πόσο εύκολα μηδενιζόταν αυτό το πλεονέκτημα. Ο Villeneuve απάντησε με δύο νίκες στη σειρά, στη Βραζιλία και στην Αργεντινή, και ο Frentzen κέρδισε στην Imola, όπου όμως ο Καναδός εγκατέλειψε από το κιβώτιο. Στο βρεγμένο Monaco η Williams έστειλε και τα δύο αυτοκίνητα στην εκκίνηση με slicks, και κανένα δεν τερμάτισε. Ήρθε η νίκη στη Βαρκελώνη, αλλά στον Καναδά ο Villeneuve χτύπησε στον τοίχο από τους πρώτους γύρους. Στη Γερμανία βγήκε εκτός πίστας προσπαθώντας να περάσει τον Jarno Trulli, και είχε πια πέντε αγώνες χωρίς τερματισμό. Δεν έφταιγε πάντα το αυτοκίνητο, ούτε πάντα η ομάδα. Κάθε μηδενικό, όμως, έδινε στη Ferrari την ευκαιρία να κερδίσει έδαφος χωρίς να έχει εξίσου γρήγορο αυτοκίνητο στις κατατακτήριες.
Στα μισά της χρονιάς αυτό φαινόταν καθαρά στη βαθμολογία. Μετά το Silverstone, που ο Villeneuve το κέρδισε ενώ ο Schumacher εγκατέλειψε από βλάβη, ο Γερμανός ήταν ακόμα μπροστά, 47 έναντι 43, και η Ferrari προηγούνταν με τρεις βαθμούς στους Κατασκευαστές. Ο Frentzen δεν είχε καταφέρει ακόμα να κάνει την ταχύτητά του μια σειρά από καλά αποτελέσματα. Όποιος κοιτάξει μόνο τις pole positions θα δει ένα αυτοκίνητο που έκανε ό,τι ήθελε. Οι αγώνες, ο καιρός και οι χαμένες ευκαιρίες έλεγαν κάτι άλλο.
Ο Schumacher και η Ferrari F310B ήταν πολύ πιο επικίνδυνοι απ' όσο έδειχνε η διαφορά στον έναν γύρο. Στο βρεγμένο Monaco ο Γερμανός κυριάρχησε. Στο Spa πήρε άλλο ένα αποτέλεσμα που μέτρησε πολύ. Έβρεξε δυνατά πριν από την εκκίνηση και η Williams, για να μην ξανακάνει το λάθος του Monaco, έβαλε και στα δύο αυτοκίνητα ελαστικά για πολύ νερό. Ο Schumacher διάλεξε ενδιάμεσα, σε ένα αυτοκίνητο στημένο για πίστα που θα στέγνωνε. Ο αγώνας ξεκίνησε πίσω από το Safety Car, για πρώτη φορά στην ιστορία της Formula 1, και ο Villeneuve το έμαθε πέντε λεπτά πριν, όταν δεν επιτρεπόταν πια να αλλάξει ελαστικά. Η πίστα στέγνωνε, η επιλογή της Ferrari βγήκε σωστή, και η ταχύτητα της Williams το Σάββατο δεν είχε τρόπο να το ισοφαρίσει στους πρώτους γύρους της Κυριακής. Ο Villeneuve είχε την pole και τερμάτισε πέμπτος. Ο Schumacher κέρδισε. Η ανασκόπηση του 1997 από τον Joe Saward, γραμμένη εκείνη τη χρονιά, περιγράφει αναλυτικά πώς τα ελαστικά έκριναν τον αγώνα.
Το FW19 μπορούσε επίσης να είναι δύσκολο στην ισορροπία του. Ο Villeneuve είπε αργότερα ότι το αυτοκίνητο είχε τάση για υπερστροφή, ότι αυτό τους είχε κοστίσει στο Magny-Cours, και ότι περίμεναν τα ίδια στο Jerez. Ένα αυτοκίνητο μπορεί να βγάζει πάρα πολύ αεροδυναμικό φορτίο και να είναι ταυτόχρονα δύσκολο στο όριο. Το φορτίο αλλάζει με την απόσταση από το έδαφος, την κλίση του αμαξώματος, τη γωνία ολίσθησης και την ταχύτητα. Αν η ισορροπία του μετακινείται αισθητά όταν ο οδηγός φρενάρει ή περνάει πάνω από ανωμαλίες, η εμπιστοσύνη στο πίσω μέρος χάνεται, και ο τέλειος γύρος του Σαββάτου δεν σημαίνει ότι το αυτοκίνητο θα είναι το ίδιο εύκολο σε κάθε πίστα.
Η νίκη που έκρυψε το πρόβλημα των ελαστικών
Το Hungaroring είναι το καλύτερο παράδειγμα για το γιατί το 1997 δεν διαβάζεται μόνο από τα αποτελέσματα. Στις 10 Αυγούστου ο Villeneuve κέρδισε, αλλά ο Damon Hill, με την Arrows A18 και ελαστικά Bridgestone, είχε προηγηθεί στο μεγαλύτερο μέρος του αγώνα. Στη ζέστη τα Goodyear των πρωτοπόρων έβγαζαν φουσκάλες, ενώ τα Bridgestone δούλευαν πολύ καλύτερα σε εκείνη την άσφαλτο. Τρεις γύρους πριν από το τέλος ο Hill είχε 35 δευτερόλεπτα διαφορά. Τότε ένα πρόβλημα στα υδραυλικά άρχισε να του κόβει το γκάζι και τις αλλαγές ταχυτήτων. Έχασε εννέα δευτερόλεπτα στον έναν γύρο και είκοσι στον επόμενο, και ο Villeneuve τον πέρασε στον τελευταίο, με δύο τροχούς στο γρασίδι.
Ο Frentzen είχε διαλέξει τη σκληρότερη γόμα της Goodyear, που στη ζέστη μπορούσε να αποδειχτεί πολύτιμη. Πήρε την πρώτη θέση όταν ο Hill μπήκε για το πρώτο του pit stop και έκανε τον ταχύτερο γύρο του αγώνα, ώσπου έφυγε από το αυτοκίνητο η βαλβίδα ανεφοδιασμού και εγκατέλειψε. Ο ίδιος πίστευε ότι θα μπορούσε να είχε κερδίσει. Ο Villeneuve πήρε δέκα πολύτιμους βαθμούς, ο αγώνας όμως δεν δείχνει ότι η Williams ήταν η πιο γρήγορη σε κάθε συνθήκη. Χωρίς τη βλάβη του Hill, ο νικητής κατά πάσα πιθανότητα θα ήταν άλλος.
Η μάχη Goodyear και Bridgestone σημάδεψε όλη τη χρονιά. Η pole του Villeneuve στη Μελβούρνη ήταν τρία δευτερόλεπτα πιο γρήγορη από του 1996, και ο Saward την απέδιδε κυρίως στον πόλεμο των ελαστικών. Στην τεχνική ανασκόπηση του Νοεμβρίου 1997, ο μηχανικός Peter Wright έγραφε ότι τίποτα δεν πλησίαζε τα ελαστικά σε επίδραση στο χρονόμετρο. Έγραφε επίσης ότι, αν κρίνει κανείς από τις φουσκάλες, η Goodyear χρειάστηκε κάποιες φορές να πάει ως το όριο για να μείνει μπροστά από την Bridgestone. Ο Villeneuve περιέγραψε αργότερα τα Goodyear ως ελαστικά με πολλή πρόσφυση αλλά πολύ στενό εύρος στο οποίο την έδιναν. Έτσι εξηγείται πώς μια Williams που άφηνε τους πάντες πίσω στις κατατακτήριες ήθελε τόση προσοχή όταν άλλαζαν η θερμοκρασία, το φορτίο καυσίμου και η κατάσταση των ελαστικών.
Οι νίκες στην Αυστρία και στο Grand Prix Λουξεμβούργου, που έγινε στο Nürburgring, ξανάφεραν τον Villeneuve στην κορυφή. Στην Ιαπωνία ήρθε η ανατροπή. Στις δοκιμές δεν έκοψε αρκετά ταχύτητα σε κίτρινες σημαίες και, επειδή είχε ήδη προηγούμενες παραβάσεις, αποκλείστηκε από τον αγώνα. Η Williams έκανε έφεση και ο Villeneuve έτρεξε και τερμάτισε πέμπτος, αλλά η ομάδα απέσυρε τελικά την έφεση και οι δύο βαθμοί χάθηκαν. Ο ίδιος είπε χρόνια αργότερα ότι το να τρέξουν ήταν λάθος. Ο Schumacher κέρδισε στη Suzuka, και το αυτοκίνητο με τις έντεκα pole πήγε στον τελευταίο αγώνα με τον οδηγό του έναν βαθμό πίσω.
Τα δύο μέτρα πριν από την Dry Sac
Στο Jerez, στις 25 Οκτωβρίου, οι κατατακτήριες έβγαλαν ένα από τα πιο παράξενα αποτελέσματα στην ιστορία του αθλήματος. Ο Villeneuve, ο Schumacher και ο Frentzen έγραψαν και οι τρεις 1:21.072. Η pole πήγε στον Villeneuve, επειδή είχε κάνει πρώτος τον χρόνο. Την Κυριακή ο Schumacher έφυγε καλύτερα και ο Frentzen βρέθηκε κι αυτός μπροστά από τον ομόσταβλό του, πριν του δώσει τη δεύτερη θέση. Η Williams είχε την ταχύτητα για να κερδίσει τον αγώνα, ο τίτλος όμως ήθελε τον Villeneuve μπροστά από τον Γερμανό στον τερματισμό.
Στη δική του αφήγηση για εκείνη τη μέρα, ο Villeneuve λέει ότι ακολουθώντας τον Schumacher είδε πού ήταν δυνατός και πού αδύναμος, και ότι ήταν αδύναμος στα φρένα. Η Williams είχε φέρει στον προηγούμενο αγώνα ένα νέο ηλεκτρονικό σύστημα πέδησης, που του έδινε πάντα το ίδιο πεντάλ και την ίδια κατανομή πέδησης. Στη Dry Sac, τη φουρκέτα στο τέλος της πίσω ευθείας, μπορούσε να φρενάρει δέκα μέτρα πιο αργά. Το δεύτερο που χρειαζόταν ήταν τα ελαστικά. Περίμενε το δεύτερο pit stop, γιατί ήθελε την πρόσφυση του καινούργιου σετ, και ήξερε ότι είχε δύο γύρους: έναν για να πλησιάσει και έναν για να περάσει, πριν τα ελαστικά χάσουν την αιχμή τους.
Ο Peter Wright, στην ανασκόπηση εκείνης της χρονιάς, έγραφε ότι κανείς δεν ήξερε πώς ακριβώς δούλευε το σύστημα της Williams στα φρένα. Πίστευε ότι είχε παρόμοιο αποτέλεσμα με το brake steer της McLaren, με ένα μόνο πεντάλ. Αν μιλάει για το ίδιο σύστημα που περιγράφει ο Villeneuve, δεν μπορώ να το πω με σιγουριά.
Στον 48ο γύρο ο Villeneuve πήρε ένα μεγάλο ρίσκο στη Sito Pons, τη γρήγορη δεξιά που βγάζει στην πίσω ευθεία, και κέρδισε, όπως υπολόγισε, δύο μέτρα. Μπήκε από την εσωτερική στη Dry Sac, από πολύ μακριά. Ο Schumacher έστριψε πάνω του και ο τροχός της Ferrari χτύπησε το αριστερό sidepod της Williams. Η Ferrari έμεινε στην αμμοπαγίδα. Μέσα σε εκείνο το sidepod βρισκόταν η μπαταρία, που μετά τη σύγκρουση την κρατούσαν στη θέση της μόνο μερικά καλώδια. Ο Villeneuve δεν το ήξερε, αλλά έκοψε ρυθμό για να φέρει το αυτοκίνητο ως το τέλος, και άφησε τις δύο McLaren να περάσουν. Η τρίτη θέση έφτανε: 81 βαθμοί για εκείνον, 78 για τον Schumacher, πριν η FIA αφαιρέσει από τον Γερμανό τη θέση του στην τελική κατάταξη του πρωταθλήματος.
Το FW19 έκλεισε τη χρονιά με το ένατο πρωτάθλημα Κατασκευαστών της Williams και με τον τίτλο του Villeneuve. Η επόμενη χρονιά θα ξεκινούσε με εντελώς άλλους όρους. Η Renault έφευγε ως εργοστάσιο, ο Newey ήταν ήδη στη McLaren, και οι κανονισμοί του 1998 έφερναν πιο στενά αυτοκίνητα και ελαστικά με αυλακώσεις. Με το FW20 η Williams δεν κέρδισε ούτε έναν αγώνα. Το FW19 το θυμόμαστε ως το τέλος μιας εποχής, και ήταν. Εγώ κρατάω περισσότερο το πώς πήγε το ίδιο το 1997. Η ομάδα με το πιο γρήγορο αυτοκίνητο χρειάστηκε την τελευταία επίθεση του τελευταίου αγώνα για να τελειώσει τη δουλειά. Στο Jerez ο Villeneuve τερμάτισε τρίτος, 1,803 δευτερόλεπτα πίσω από τον Mika Häkkinen, με το αριστερό sidepod σημαδεμένο από τη Ferrari. Ήταν ο τελευταίος τίτλος Οδηγών της Williams.








